Człowiek walczy, by przetrwać, a nie po to, by się poddać. - PAULO COELHO

Rak trzustki

Na pytania odpowiada Prof. Lucjan Wyrwicz - Klinika Gastroenterologii Onkologicznej Centrum Onkologii w Warszawie - Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie:

 

Co to jest rak trzustki?

Rakiem trzustki nazywamy nowotwór złośliwy wywodzący się z komórek nabłonkowych występujących w obrębie trzustki. Za tą definicją podręcznikowa kryje się kilka uproszczeń. Rak trzustki z definicji jest nowotworem złośliwym, czyli ma możliwość tworzenia przerzutów do innych narządów. Jednocześnie wiedząc, że trzustki jest zbudowana z różnych grup komórek, dość oczywiste jest, że i wyróżniamy różne rodzaje "raków". Dla uproszczenia trzustka składa się z komponenty zewnątrzwydzielniczej, czyli gruczołu wydzielającego do przewodu pokarmowego tzw. soki trzustkowe służące do trawienia oraz komponenty wewnatrzwydzielniczej, tzw. wysp trzustkowych, o aktywności hormonalnej. Ten pierwszy typ dominuje nie tylko w objętości tego narządu, ale także w strukturze zachorowań i zdecydowana większość danych literaturowych dotyczy gruczłowego raka trzustki.

 

Jak często jest rozpoznawany rak trzustki?

Pełne oszacowanie tych danych jest trudne. U wielu pacjentów podejrzenie występowania raka trzustki jest stawiane bardzo późno, na takim etapie choroby, że nie jest planowane jakiekolwiek leczenie przeciwnowotworowe, a tym samym rozpoznanie raka trzustki do którego konieczne jest wykonanie biopsji, nie jest stawiane.

Rocznie rozpoznaje się w Polsce ok. 5000 raków trzustki, z przewagą mężczyzn (60-70% zachorowań). Liczba ta w ostatnich latach rosła i być może ten niekorzystny trend będzie się utrzymywać.

 

Jakie są najczęściej spotykane nowotwory trzustki?

Jak wspomniano powyżej zdecydowanie częstszą formą raka trzustki jest rak gruczołowy (ok. 95% zachorowań). Pozostałe typy nowotworów trzustki, czyli nowotwory neuroendokrynne, są rzadkie. Obserwowane jest w ostatnich dziesięcioleciach, iż ich częstość znacznie rośnie, choć wielu ekspertów przyjmuje, że obserwacje te wynikają raczej z coraz lepszego warsztatu diagnostycznego, a nie drastycznych zmian w epidemiologii tego rzadkiego typu choroby.

 

Jakie są czynniki ryzyka powstawania raka trzustki?

Pod względem czynników ryzyka to są one dość typowe jak dla wielu innych nowotworów. Dwa podstawowe czynniki to palenie tytoniu i alkohol. Oba te czynniki sprzyjają występowaniu przewlekłego zapalenia trzustki, które po wielu latach prowadzić może do powstania raka trzustki. Rola innych czynników, w tym czynnika genetycznego, nie jest bezspornie ustalona. Tzn. wiadomo wiele o ich istnieniu (np. rak trzustki występuje częściej także w rodzinach z dziedzicznym rakiem piersi), ale niewiele wynika z tych informacji dla pacjenta. Po prostu nie wiemy prawie nic o zapobieganiu występowania tego nowotworu, czy o sposobach określania ryzyka jego występowania w przypadku obciążenia rodzinnego.

 

Jakie są standardy postępowania terapeutycznego w raku trzustki?

Standardy można przedstawić krótko. Ogólnie dla wszystkich guzów trzustki obowiazuje zasada, iż jeśli można usunąć zmianę chirurgiczne to należy ją w całości zoperować. Jak nie można "wyciąć" to należy poddawać leczeniu cały organizm. I tu odpowiednio - w raku gruczolowym stosowana jest chemioterapia, a w nowotworach neuroendokrynnych - częściej inne metody (leki pochodzące od hormonów przewodu pokarmowego - pochodne somatoststyny, czy leki połączone z cząstkami pierwiastków promieniotwórczych, tylko sporadycznie chemioterapia). Gdy brakuje sił pacjenta do poddawania leczenia - właściwym postępowaniem jest leczenie objawowe.

Ponadto po radykalnym leczeniu chirurgicznym - u pacjentów z rakiem gruczołowym trzustki stosowana jest chemioterapia pooperacyjna (adjuwantowa)

 

Jakie są rokowania w chorobie nowotworowej trzustki?

Rokowanie jak w innych nowotworach zależy od rodzaju nowotworu (rak gruczolowy i rak neuroendokrynny - rokowanie złe, inne nowotwory neuroendokrynne poza rakiem - rokowanie lepsze), czy stopnia zaawansowania choroby (wyższy stopień i gorsze rokowanie im większy guz, czy obecność przerzutów do węzłów chłonnych lub innych struktur). Rokowanie także zależy od wieku biologicznego pacjenta, obecności i nasilenia innych chorób towarzyszących. No i co najważniejsze, rokowanie wybitnie zależy od możliwości wykonania radykalnego zabiegu chirurgicznego.

Pod względem stopnia zaawansowania wyróżnia się tzw. resekcyjne raki trzustki, miejscowo zaawansowane raki trzustki (zwykle są to guzy naciekające narządy sąsiednie bez tworzenia przerzutów) i przerzutowe raki trzustki. Ta ostatnia grupa rokuje najgorzej.

 

Czy rak trzustki jest chorobą uleczalną

Teoretycznie tak. Nowotwory neuroendokrynne o niskiej złośliwości mają niski potencjal do nawrotów. Niestety, na drugim końcu spektrum rokowania jest rak gruczołowy. I choć mały nowotwór do 2 cm średnicy wiąże się z 20-30% szansą na trwałe wyleczenie po operacji i nastepowej chemioterapii, to już w typowo stwierdzanym w Polsce stopniu zaawansowania tej choroby (czyli dość duży guz z zajęciem węzłów chłonnych), mówimy o kilku procentowych przeżyciach wieloletnich. Niestety, często mamy do czynienia z niedoszacowaniem rozległości choroby, a tym samym z trudnością do określenia prawdziwego rokowania i szansy na przeżycie wieloletnie. Jednak nie zapominajmy, iż każdy pacjent jest inny. Krzywe przeżycia (czyli wykres po jakim czasie ilu pacjentów z danej grupy chorych w dalszym ciagu żyje), choć wyglądają pesymistycznie, to zawierają pewien "wąs nadziei". Pewna (mała) grupa chorych pomimo tak złego rokowania przeżywa 5 lat od rozpoznania i nie wolno nikogo skreślać z walki o szansę na bycie właśnie w tej podgrupie chorych.

Zamiast używania terminu "uleczalność" używajmy innych terminów bliskoznacznych, ale o odrobine innym znaczeniu. Zauważmy, że nawet nadciśnienie tętnicze jest chorobą "nieuleczalną" (po odstawieniu leczenia nadciśnienie nawraca). Jeśli pacjentowi z rakiem trzustki mielibyśmy możliwość podawać leczenie, które zmniejsza negatywny wpływ choroby na organizm, a jednocześnie uczyni tę chorobę "kontrolowaną", to czego oczekiwać więcej od takiej terapii w takiej chorobie? Stąd postęp w chemioterapii nowotworów jest wybitnie potrzebny, nawet jeśli nie przekłada się na wzrost "wyleczalności".

 

Ogólne dane epidemiologiczne w raku trzustki dla świata i Polski

Dane polskie na temat liczby zachorowań mogą być zaniżone. Mówimy o ok. 5 tys. nowych zachorowań u obu płci. Chorują zwykle osoby po 70 roku życia, ale sporadycznie choroba dotyczy osob młodszych. Wsród chorych dominują mężczyźni.

W świecie zachodnim przyjmuje się, że rak trzustki zajmuje odległe pozycje na liście nowych zachorowań (7 miejsce u obu płci), ale już na liście zgonów plasuje się "wysoko" - na miejscu czwartym. Niestety, w ciagu ostatnich lat statystyki zachorowań się nie poprawiają. 

Ta strona używa Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania - politykę prywatności. Można zablokować zapisywanie cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie. Zgadzam się